Verslag vrijwilligersdag " Hoe maakt Hand in Hand dekoloniseren concreet?"

Op 5 oktober 2019 organiseerde Hand in Hand een vrijwilligersdag waar Lieven Miguel Kandolo en Don Moussa Pandzou in gesprek gingen over het thema: ‘Hoe maakt Hand in Hand dekoloniseren concreet in 2019-2020?’.

De eerste vraag die zich stelde is of dekolonisering mogelijk is in deze tijden van verrechtsing. Volgens Lieven brengt de verrechtsing in de samenleving geen nieuwe tendensen naar voren, het enige verschil is dat het nu zwart op wit op papier staat. Don voegt daar aan toe dat het er wel toe leidt dat sommige mensen met een andere afkomst hun plaats in deze samenleving in vraag stellen en andere oorden opzoeken. Hierdoor gaat er veel talent verloren, talent dat elders wel een kans krijgt.

Ook het dreigement om etnisch-culturele verenigingen die zich terugplooien op hun afkomst af te schaffen is paradoxaal: deze verenigingen schrijven juist mee aan een superdiverse samenleving en zijn goed geïntegreerd terwijl het Vlaanderen is dat zich (ook historisch) terugplooit op zijn ‘Vlaamse identiteit’ met initiatieven zoals de ‘Vlaamse canon’.

Een tweede thema dat besproken werd, is wat dekolonisering juist inhoudt en wie er het voortouw in moet nemen. Uit de discussie blijkt dat dekoloniseren een proces is dat nog nergens voltooid is. De vraag is groot, ook bij witte mensen en middenveldorganisaties, die steeds meer beseffen hoe problematisch de situatie is en hoezeer zij van bepaalde privileges genieten. Helaas wordt de discussie vaak op academisch niveau gevoerd, over de hoofden van de mensen waar het over gaat. 

Het middenveld kan hier een rol in spelen, maar de grootste verantwoordelijkheid ligt bij de overheid. Problematisch is echter dat de overheid hier geen steun en subsidies voor voorziet. Een ander gevaar dat om de hoek loert is wat men tokenisme noemt, personen uit minderheidsgroepen aanwerven om de schijn van inclusiviteit op te houden, terwijl deze personen in realiteit aan de kant geschoven worden vanaf het moment dat ze niet meer nodig zijn. Individuen met een migratieachtergrond aannemen is uiteraard niet hetzelfde als een dekoloniseringsproces ondergaan.

Tenslotte werden concrete acties voor volgend jaar besproken. Het algemene gevoel overheerst dat dekolonisering veel breder getrokken moet worden dan enkel de relatie tussen Congo en België en 60 jaar Congolese onafhankelijkheid. Zo is dagdagelijkse discriminatie en achterstelling van minderheidsgroepen vaak gestoeld op koloniale denkbeelden. Net zoals stereotypen rond bijvoorbeeld vaders met een migratieachtergrond of Zwarte Piet/blackface. Daarom is een juiste omkadering door de juiste personen en instituties essentieel, evenals een duidelijke definitie van het begrip dekolonisering.