#dekoloniseerMijnTraditie

Als we het hebben over tradities dan krijgen we het geheel moeilijk vervat in een nota. Het gaat immers over wat mensen denken, voelen en doen doorheen de tijd. Voor de ene gaat het over rituelen en voor de andere wordt het eerder spiritueel ingevuld. Men kan het niet loskoppelen van onze geschiedenis, ons verleden, zo ook niet van onze toekomst.

In dat opzicht leek het ons goed om vanuit één of meerdere definitie(s) te vertrekken en proberen we onderstaand een korte situering te doen van waaruit #decolonizemytradition mogelijks kan starten .

Een traditie (Latijn: trádere, overleveren) is een gebruik of gewoonte die van de ene generatie op de andere wordt doorgegeven. De functie hiervan is het in stand houden van de maatschappelijke stabiliteit.

De vraag die we ons stellen is hoe krijgt dat vorm in een superdiverse samenleving? Op welke manier kunnen die diverse varianten op tradities uiting krijgen? En vooral welke structurele denkkaders moeten hiervoor sneuvelen? Dekoloniseer de tradities! 

situering

We schetsen hierbij enkele pistes die mogelijks voer voor discussie zijn om het dekoloniseringsproces rond tradities te starten. Het verhaal situeert zich heel snel in tegenstellingen die vandaag ons alom bekend zijn, namelijk Westers / niet – Westers, Moslim / niet – moslim , Meerderheid / minderheid, Nederlands / anderstalig, Insluiting / uitsluiting,....

  • Vanuit het gekoloniseerde verleden zijn er in het Westen een aantal tradities overgebleven die een vertekend of zelfs een denigrerend beeld schetsen van de niet-westerling. Vaak is het een verbeelding en of een verandering van invulling van een nog ouder gebruik, die in zijn oorsprong niet of minder racistisch was. Denk hierbij aan de figuur van "zwarte piet". Hier zie je duidelijk hoe de hulpjes van de Sint onze Kindervriend evolueren naar een zwarte met zichtbare verwijzingen van een volk en waar de link met koloniaal Afrika snel kan gemaakt worden. Een ander voorbeeld is dat van de blackface Noirauds2.
  • In de huidige samenleving blijkt het heel moeilijk te zijn om enerzijds het debat over en uit de tijd van de kolonisatie te bespreken en anderzijds nog veel moeilijker om de replieken daarvan effectief aan te pakken. Er is als het ware een soort collectieve blinde vlek ontstaan . Als het debat toch aangezwengeld wordt , hoofzakelijk vanuit mensen met een migratieachtergrond, leidt dit tot defensie en polarisatie. Stellingen als ‘ zij moeten zich aanpassen’ en ‘ onze tradities in ere houden’, worden dan conclusies van debatten. Het in stand houden van eigen geijkte tradities lijkt een starre houding. Ze in vraag stellen haast uitgesloten. Dit geldt dan niet meer als het over andere tradities gaat. De jaarlijkse discussies over ‘Offerfeest’, ‘Ramadan’,... worden heftiger en krijgen een maatschappelijke stempel van ‘ niet meer van deze tijd’, ‘ fout omwille van invulling’,.... Het is een debat dat op het scherpst wordt gevoerd.
  • Tegelijkertijd worden tradities én waarden, in ruime zin, gekoppeld aan het ‘Verlichtingsdenken’, waar de democratie en de vrijheid centraal staan. De verlichting is als het ware eigen aan het Westen, waardoor andere tradities en waarden geen of weinig plaats krijgen. Je kan stellen dat alles wat afwijkt van de eigen voorgeschiedenis niet gedeeld wordt. De laatste decennia leidde dit vooral tot discussies over de door de Islam of andere religieus geïnspireerde waarden en normen. Ook in deze discussies speelt opnieuw een gigantische blinde vlek, met twee maten en twee gewichten tot gevolg. Men ziet de splinter in het oog van de andere maar niet de balk in het eigen ogen. Enkele hangijzers ter illustratie:
  • Kleding : Getuigt het dragen van een hoofddoek of andere klederdracht van bezwijken aan de druk van medemoslims? Getuigt het dragen van nauwelijks verhullende doorkijkblouse van bezwijken aan de druk van het westers schoonheidsideaal? Beide discussies gaan over wat de normering van vrouwen en diens klederdracht. Maar hoe we naar vrouwen kijken? Hier zie je vooral de discrepantie tussen emancipatie en onderdrukking en de invulling er men aangeeft. Is de emancipatie van de westerse vrouw hoofzakelijk het gevolg van de secularisatie. Wil dat zeggen dat er geen andere manier is om te emanciperen? Kan dat ook via een religie, via de islam?
  • Omgang: Het al dan niet geven van een handdruk aan vrouwen / mannen. Is dat een vereiste voor respect? Maakt het naakt douchen van voetballers essentieel deel uit van onze spelcultuur of moet het echt gaan over het genot van het spel voor iedereen?
  • Neutraliteit: moet de neutraliteit die van de onderwijsinstelling verwacht wordt, opgedrongen worden aan de leerlingen? Betekent diversiteit dat je de diversiteit onzichtbaar maakt?
  • Politiek : Zijn de verlichtingswaarden echt een intrinsiek deel van de westerse samenleving? Of tonen oorlogsvoering met drone’s, vluchtelingendeals met Turkije, handelsakkoorden met Saoedi-Arabië iets anders?
  • Meningsuiting: Is de vrije meningsuiting altijd heilig of passen we dat aan naargelang onze westerse prioriteiten? Het was bijvoorbeeld België dat destijds de verspreiding van een nummer van Charlie Hebdo met grappen over het overlijden van koning Boudewijn tegenhield. Het was premier Michel samen met minister van Binnenlandse Zaken Jambon die de islamitische prediker Tareq Al-Suwaidan, die een visum had om in Brussel te komen spreken op de Foire Islamique, de toegang tot België ontzegde. Het was de VRT die een column van Abou Jahjah censureerde. In Frankrijk bestaat een wet die verbiedt de Franse vlag en volkslied te beledigen.
  • Integratie: Waarom enkel nieuwkomers een inburgeringscursus laten volgen? Alle medeburgers krijgen te maken met de realiteit van superdiversiteit. Vele autochtone burgers brengen met racistische uitingen en discriminatie het samen leven onder druk.
  •  .....

Gezien de machtsverhoudingen ("white privilege") is een eerlijke dialoog zo bijzonder moeilijk.

  • Vanuit de dominante meerderheid is er een tendens om alle samenlevingsproblemen te gaan culturaliseren. Achterstelling van mensen met een migratie-achtergrond op de arbeidsmarkt bv. is dan hun eigen "schuld" en een gevolg van hun "cultuur" . Structurele discriminatie is bijgevolg onbestaande en racisme relatief? Het is een (on)bewuste manier om een bepaald "white privilege" in stand te houden en niet te moeten erkennen dat er fouten werden en nog worden gemaakt. Dit doet uiteraard sterk denken aan het "manifest destiny" van de 19de-eeuwse kolonisatoren. Het debat voeren over tradities en ruimer de waarden en normen kan dus een risico inhouden . Het vervalt heel snel in een culturaliserend discours dat voorbijgaat aan de kern van de zaak, de bestaande machtsverhoudingen, zowel in het verleden als in het heden, die geleid hebben én leiden tot "white privilege".
  • Praten en of werken rond en over tradities vertrekt vanuit taal. Ons taalgebruik zorgt ervoor dat ongelijkheid genormaliseerd wordt (witte raaf en zwart schaap). Zoeken naar een gemeenschappelijke taal lijkt een uitdaging.

algemene doelstellingen

  • Streven naar tradities waarbij eenieder zijn eigenheid kan beleven zonder schroom of verantwoording.
  • Sereniteit in het debat. Taboes van en over verschillende tradities bespreekbaar maken en dat met alle betrokken. Een eerlijk debat dat niet mag losgekoppeld worden van de huidige machtsverhoudingen en de heersend structuren van uitsluiting.
  • De verscheidenheid aan tradities is een verrijking voor de samenleving. Dat betekent dat mensen met migratie de tijd en ruimte moeten krijgen om ze vorm te geven in de diverse vormen die het mogelijks kan aannemen. En dat binnen het kader van de universele rechten van de mens.
  • De veelheid aan tradities krijgt vanuit gelijkwaardigheid vorm en wordt zichtbaar in alle geledingen van de samenleving. Ze werken verbindend en bouwen bruggen tussen de verschillende gemeenschappen.

campagnedoelstellingen

  • Debat organiseren en stimuleren om de gekende eigen tradities in vraag te stellen in de realiteit van de superdiversiteit zodat ze kunnen ingekleurd / verkleurd worden door mensen met migratie.
  • Herkennen van (lokaal) koloniaal erfgoed en deze aanduiden .
  • Dialoog staat centraal om de spanningen tussen de verschillende tradities te bespreken en zodoende het proces van modernisering samen aan te gaan. Hier is het belangrijk dat iedereen inspraak krijgt, betrokken wordt en kan participeren. Ook mensen in precaire statuten mogen we niet uit het oog verliezen; nieuwkomers, vluchtelingen en mensen zonder verblijf, ...Lokale initiatieven krijgen dan vorm. (vb. carnavalfeest Aalst)
  • Diversiteit is het sleutelwoord. Beleidsmakers worden aangespoord en verantwoordelijk gesteld om de criteria van de subsidies lokaal cultuurbeleid aan te passen zodat kleine en grote initiatieven van delen van de verschillende tradities vorm krijgt. Ook worden de reguliere verenigingen aangemoedigd om werk te maken van differentiatie in de eigen werking en in hun aanbod zodat ze representatief zijn voor de realiteit waarin ze bestaan. 

Gerelateerde inhoud

Er bestaan hiervoor goede redenen. En nochtans werden we op sociale media overspoeld door nauwelijks rationele argumenten. Integendeel, er werd een karikatuur gemaakt van de zogenaamd "politiek correcte" elite die "onze" tradities wou afschaffen.

De voorbije jaren zijn de meeste argumenten pro en contra meermaals de revue gepasseerd. Alleen schijnt niemand die te lezen noch te onthouden. Toch is het nuttig enkele bedenkingen over de voorbije discussie mee te geven. We willen minstens enkele tegenstrijdigheden aan het licht brengen en bijgevolg bepaalde onwaarheden ontkrachten. We...>>>